بیماری اسکیزوفرنی
اسکیزوفرنی، شیزوفرنی یا روانگسیختگی اختلال روانپزشکی مزمن است. بیماران مبتلا واقعیت را تحریف میکنند و دچار تخیل یا توهم میشوند. علائم اختلال معمولاً در پایان نوجوانی و اواخر دهه 30 زندگی فرد بروز پیدا میکنند و علائم مردان زودتر از زنان خودشان را بروز میدهند. گاهی بیمار در کودکی رفتارهای غیر عادی دارد، اما سالها بعد بیماری تشخیص داده میشود. بعضی دیگر از بیماران در کودکی هیچ علائمی ندارند و در بزرگسالی و ناگهان بیماری در آنها بروز پیدا میکند. شیزوفرنی درمان قطعی ندارد و تا آخر عمر بیمار او را رها نمیکند.
اسکیزوفرنی چیست؟
در بیماری اسکیزوفرنی فرد واقعیت را به شکل غیر عادی تفسیر میکند. شیزوفرنی باعث بروز تخیل، توهم و افکار عجیب در بیمار میشود که عملکرد روزانهاش را متخل میکند و میتواند زندگیاش را به کلی بر هم بریزد.
افراد مبتلا تا آخر عمر به درمان نیاز دارند اما تشخیص و درمان زودهنگام علائم فرد را تحت کنترل درمیآورد و اجازه نمیدهد عوارض سخت بیماری زندگی فرد را مختل کند.
چه مواردی باعث ایجاد اسکیزوفرنی میشود ؟
علت اصلی اسکیزوفرنی نامشخص است. محققان معتقدند که عوامل مختلفی مثل عامل ژنتیکی، بیولوژیکی و محیطی باعث بروز بیماری میشوند.
تصویربرداری از بیماران نشان میدهد که ناهنجاریهایی در ساختار مغز افراد مبتلا وجود دارد. ناهنجاریهای شیمیایی مغز هم باعث بروز بسیاری از علائم شیزوفرنی میشود.
همچنین کمبود بعضی از انتقالدهندههای شیمیایی مغز هم روی احساسات و رفتار فرد تأثیر میگذارد و به بروز بیماری کمک میکند. ژنتیک هم نقش مهمی دارد. سابقه خانوادگی شیزوفرنی شانس ابتلای فرد را هم بالا میبرد. سایر عوامل بروز بیماری را در ادامه میخوانید:
- تماس با مواد سمی یا ویروس در شکم مادر یا در نوزادی
- داشتن بیماری التهابی یا مرتبط با سیستم ایمنی
- استفاده از دارو و موادی که ساختار مغز را تغییر میدهند
- سطح بالای استرس
نقش تغذیه در بروز اسکیزوفرنی
کربوهیدراتهای تصفیهشده، کافئین، الکل و سیگار میتوانند علائم بیماریهای روانی را تحریک کنند. سیگار کشیدن منبع اکسیدان است و ویتامین C بدن را از بین میبرد. آنتیاکسیدانها برای عملکرد صحیح مغز لازم هستند و به همین دلیل مصرف میوه و سبزیجات برای این بیماران ضروری است.
کمبود کدام ویتامینها و مواد معدنی باعث ایجاد این بیماری میشود؟
کمبود ویتامین D در بیماران مبتلا به اختلالات روانی، به خصوص اسکیزوفرنی نقش مهمی دارد. در تحقیقات ثابت شده که بیماران مبتلا دچار کمبود جدی این ویتامین بودند. دانشمندان معتقدند که کمبود این ویتامین در دوران جنینی و نوزادی در ابتلای بیمار نقش داشته است.
علائم اسکیزوفرنی چیست؟
علائم اولیه اسکیزوفرنی در نوجوانی و اوایل دهه 20 زندگی بروز پیدا میکند. در این سن به این علائم معمولاً توجهی نمیشود و تشخیصی اتفاق نمیافتد. این رفتارها از علائم اولیه شیزوفرنی هستند:
- دوری از دوستان و خانواده
- تغییر دادن دوستان یا گروههای اجتماعی
- تغییر در تمرکز
- مشکلات خواب
- حساسیتپذیری و عصبی بودن
- مشکل در انجام تکالیف مدرسه یا دانشگاه، یا عملکرد ضعیف در مدرسه یا دانشگاه
گروه بعدی علائم رفتارهایی هستند که در افراد سالم دیده نمیشود و به آنها علائم مثبت میگویند. این رفتارها از علائم مثبت شیزوفرنی هستند:
توهم:
تجربیاتی هستند که به نظر واقعی میآیند اما ذهن آنها را ساخته است. دیدن، شنیدن یا حس کردن بوهایی که منشا واقعی ندارند از جمله این توهمها هستند.
هذیان:
به حالتی گفته میشود در آن فرد به چیزهایی باور دارد که شواهد زیادی علیه آنها وجود دارد.
اختلالات فکری:
راههای غیر عادی که فرد برای فکر کردن یا پردازش اطلاعات دارد.
اختلالات حرکتی:
یعنی حرکتهای آشفته یا حالات عجیب و غریب بدن.
علائم منفی شیزوفرنی احساسات، رفتار و تواناییهای معمول بیمار را بر هم میزند. این رفتارها از علائم منفی شیزوفرنی هستند:
- افکار یا گفتار نامنظم، یعنی وقتی که فرد موضوع بحث را سریعاً تغییر میدهد یا کلمه و عبارات نامأنوس استفاده میکند
- ناتوانی در کنترل واکنشها
- واکنش احساسی عجیب نسبت به وقایع
- نداشتن احساسات
- از دست دادن علاقه یا هیجان برای زندگی
- انزوای اجتماعی
- مشکل در حس کردن لذت
- مشکل در تمام کردن فعالیتهای معمول روزانه
اما علائم شناختی شیزوفرنی گاهی بسیار کوچک هستند و شناختشان دشوار است. اما این اختلال به هر حال حافظه و تفکر را تحت تأثیر قرار میدهد. این علائم را در ادامه میخوانید:
- تفکر نامنظم، مثل مشکل تمرکز
- عملکرد اجرایی ضعیف یا ضعف در درک اطلاعات و تصمیمگیری
- مشکل در درک اطلاعات و استفاده از آنها
- ندیدن و متوجه نشدن علائم بیماری خودشان
همان طور که گفتیم بیشتر افراد از سنین نوجوانی به بعد متوجه بیماری خود میشوند اما تشخیص زودتر از آن هم امکانپذیر است. زمانی که علائم زودتر از 13 سالگی بروز پیدا میکنند به آن شروع اولیه شیزوفرنی یا اسکیزوفرنی کودکان میگویند.
تشخیص در این سن بسیار دشوار است، چون تغییرات رفتاری معمولاً به سن کودک یا علائم رشد نوجوانی مرتبط میشوند. به علاوه، بیشتر این علائم در این بیماریها هم شایع هستند:
اختلال دوقطبی
اختلالات توجه
این علائم در اسکیزوفرنی کودکان مشاهده میشود:
- ترس غیر عادی یا اضطراب
- مشکلات خواب
- تغییرات احساسی
- شنیدن صدا یا دیدن چیزاهای غیر واقعی (توهم)
- کم توجهی کودک به مراقبت از خود
- تغییرات ناگهانی رفتاری
- افت عملکرد تحصیلی
مشاهده این علائم به معنای اسکیزوفرنی نیست و باید با پزشک درباره آن مشورت کرد. به علاوه، حتی گاهی خود متخصص هم نمیتواند تشخیص قطعی دهد.
بیماریها و خطرات ناشی از اسکیزوفرنی
در صورت عدم درمان، اسکیزوفرنی مشکلات جدی را برای فرد ایجاد میکند، از جمله:
- خودکشی، اقدام به خودکشی یا فکر به خودکشی
- اختلالات اضطرابی و اختلال وسواس فکری-عملی
- افسردگی
- سوء مصرف الکل یا مواد مخدر، مثل نیکوتین
- عدم توانایی حضور در مدرسه یا محل کار
- مشکلات اقتصادی و بیخانمانی
- انزوای اجتماعی
- مشکل سلامتی
- احساس قربانی بودن
- رفتار پرخاشگرانه که البته رایج نیست
انواع درمان اسکیزوفرنی
بهترین درمان شیزوفرنی استفاده از دارو در کنار گروهی از مواد مغذی است که میتوانند علائم را کنترل کنند. بعضی از پزشکان در کنار این درمانها جلسات رواندرمانی را هم توصیه میکنند.
یوگا و تکنیکهای ریلکسیشن هم برای آرامش، کاهش علائم و کنترل احساسات بیمار مفید هستند.
درمانهای شیمیایی یا دارویی
این داروها برای درمان اسکیزوفرنی تجویز میشوند و عوارض کمی ایجاد میکنند:
- آریپیپرازول
- آسناپین
- برکس پیپرازول
- کاریپرازین
- کلوزاپین
- ایلوپریدون
- لورازیدون
- الانزاپین
- پالیپریدون
- کوئتیاپین
- ریسپریدون
- زیپراسیدون
تأثیر ورزش و رژیم غذایی در بهبود اسکیزوفرنی
رژیم بدون گلوتن برای کاهش علائم اسکیزوفرنی مفید است، البته این رژیم برای همه افراد موثر نیست. گلوتن در موادی مثل گندم وجود دارد. رژیم کتوژنیک، یعنی رژیمی که در آن مصرف کربوهیدرات پایین و مصرف چربی و پروتئین بالاست هم به بیماران بسیار کمک میکند.
متأسفانه رژیم غذایی همیشه جواب نمیدهد. بیمار باید قبل از هر تغییری با پزشک خود مشورت کند.
مصرف داروهای اسکیزوفرنی باعث بر هم خوردن متابولیسم بدن و اضافه وزن میشود. به همین دلیل ورزش برای سلامت جسمانی بیماران مفید است. همچنین عوارض منفی بیماری مثل خستگی، بیحوصلگی، عدم تمایل به حضور در اجتماع و علائم شناختی را بهبود میبخشد و تواناییهای ذهنی فرد را تقویت میکند. تحقیقات نشان داده که با شروع ورزش اعتماد به نفس و رفتارهای بیمار بهتر میشود.
تحقیقات دیگری نشان داده که ورزش توهمهای شنیداری بیماران را کمتر میکند. البته شواهد این تحقیق چندان قوی نیست و احتمالاً فرد به خاطر محرکهای محیطی هنگام ورزش بهتر میتواند با صداها کنار بیاید.
ویتامینها و مواد مغذی موثر بر بهبود اسکیزوفرنی
تأثیر ویتامین B در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی
مبتلایان به اسکیزوفرنی معمولاً دچار کمبود اسید فولیک یا ویتامین B9 هستند. مصرف آن علائم بیمار را کم میکنند. تحقیقات نشان میدهند ویتامین B6 و B12 هم برای درمان این بیماری مفید است. بعضی از بیمارانی که ویتامین B3 یا نیاسین مصرف کردند گزارش دادهاند که هذیان و پارانویای کمتری را تجربه میکنند اما هیچ تحقیقی نتوانسته این موضوع را اثبات کند.
تأثیر امگا 3 در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی
امگا 3 بلوک اصلی تشکیلدهنده غشاء سلولهای مغز است و به آنها کمک میکند پیامها را جابجا کنند. افراد مبتلا به این بیماری امگا 3 کافی در بدنشان ندارند. بعضی از بیماران میگویند که مصرف روغن ماهی که حاوی مقدار زیادی از این ماده است علائمشان را کنترل میکند.
تأثیر ویتامین ملاتونین در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی
بیماران مبتلا میگویند که خواب تأثیر زیادی در بروز علائمشان دارد. ملاتونین هورمونی است که چرخه خواب و بیداری فرد را کنترل میکند و کیفیت خواب او را بالا میبرد.
ملاتونین همچنین استرس بدن را پایین نگه میدارد و علائمی مثل پارانویا را که با استرس تحریک میشوند کاهش میدهد.
تأثیر ویتامین C و D در افراد مبتلا به اسکیزوفرنی
بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی رادیکالهای آزاد بیشتری در بدنشان دارند و به همین دلیل مصرف آنتیاکسیدانهایی مثل ویتامین C به بهبود آنها کمک میکند. همچنین محققان معتقدند که کمبود ویتامین D در سالهای اولیه زندگی فرد باعث بروز اسکیزوفرنی میشود. اما مشخص نیست که مصرف این ویتامین برای بهبود بیماران هم مفید است یا خیر.
تاثیر مکمل غذایی سوپرفود NBS
مکمل غذایی سوپرفود NBS با تنظیم عملکرد سلول های عصبی، تنظیم متابولیسم در آن ها و نیز تنظیم ترشح هورمون های مغز مانند ملاتونین در بهبود و یا پیشگیری از بروز اسکیزوفرنی بسیار موثر است. این مکمل غذایی حاوی ویتامین های موثر در این بیماری یعنی ویتامین های B3، B9، B6، C و D است. به علاوه حاوی مقادیر کافی فولیک اسید و امگا3 است که همگی در این بیماری نقش مهمی دارند. بنابراین مصرف روزانه سوپرفود NBS جهت پیشگیری و بهبود اسکیزوفرنی توصیه میشود.
جمع بندی
اسکیزوفرنی بیماری است که روی زندگی فرد و تواناییاش در انجام کارهای روزمره تأثیر عمیقی دارد. این تأثیر محدود به خود بیمار نیست و زندگی اطرافیان او را هم تغییر میدهد. درمانهای موجود به فرد کمک میکند علائم را مدیریت کند. بیمار مبتلا به اسکیزوفرنی به همیاری و حمایت خانواده و دوستان نزدیکش نیاز دارد. همچنین اطرافیان باید به فرد کمک کنند تا دورههای بیماری را بشناسد، به درمان ادامه دهد و در صورت لزوم از یک متخصص کمک بیشتری بگیرد.
دیدگاهی ثبت نشده است
لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید: