داستان عسل
عسل یک ماده غذایی شیرین و چسبناک است که توسط زنبور و برخی حشرات دیگر تهیه میشود. زنبورها عسل را از ترشحات شیرین گیاهان (شهد گل) و از طریق بالاآوری، فعالیت آنزیمی و تبخیر آب تولید میکنند و آن را در ساختارهای مومی به نام لانه زنبوری ذخیره میکنند.
این ماده شیرینی خود را از مونوساکاریدهای فروکتوز و گلوکز بدست میآورد و علاوه بر آن ویتامین و مواد معدنی زیادی دارد که نشان دهنده بالا بودن ارزش غذایی عسل است. از ویژگیها و خواص عسل میتوان به استفاده از آن به عنوان شیرین کننده و فاسد نشدن اشاره کرد. این ماده فاسد نمیشود چون بیشتر میکروارگانیسمها در آن رشد نمیکنند و این به علت حالت خاص اسیدی بودن، مقدار بسیار اندک آب و وجود هیدروژن پراکسید است.
تاریخچه تولید عسل
قبل از کشف و استفاده بشر از شربت نیشکر و ساخت شکر، این ماده تنها شیرین کننده موجود در جهان بود. سابقه استفاده از آن به تمدنهای مصر و یونان قدیم باز میگردد. آنها با استفاده از عسل اجساد را مومیایی میکردند. همچنین مصریان از این ماده چندین فرآورده تولید میکردند. همچنین این ماده برای آنها بسیار ارزشمند بود زیرا خاصیت درمانی برای بسیاری از بیماریها داشت. ابوعلی سینا و بقراط از پزشکان قدیمی هستند که درباره خواص این ماده سخن گفتهاند.
خواص عسل
عسل با کیفیت بالا حاوی بسیاری از آنتی اکسیدانها، اسیدهای آلی و ترکیبات فنلی مانند فلاونوئیدها است. مصرف این ماده آنتی اکسیدان خون شما را افزایش میدهد. آنتی اکسیدانها با کاهش خطر حملات قلبی، سکتههای مغزی و برخی از انواع سرطانها ارتباط دارند و باعث تقویت چشم میشوند.
همچنین این ماده به اندازه شکر برای افراد دیابتی مضر نیست و میتواند فشار خون، چربی خون و کلسترول را کاهش دهد. این ماده برای التیام زخمها و سوختگیها مناسب است و به بازسازی و رشد مجدد بافتها کمک میکند. همچنین میتواند به جلوگیری از سرفه در کودکان کمک کند.
ارزش غذایی عسل
در جدول زیر ارزش غذایی عسل بررسی شده است.
انرژی | 1272 کیلوژول (304 کیلوژول) |
کربوهیدراتها | 82.4 گرم |
شکر | 82.12 گرم |
فیبر | 0.2 گرم |
پروتئین | 0.3 گرم |
آب | 17.10 گرم |
ویتامینها | |
0.038 میلیگرم | |
0.121 میلیگرم | |
0.068 میلیگرم | |
0.024 میلیگرم | |
2 میکروگرم | |
0.5 میلیگرم | |
مواد معدنی | |
0.6 میلیگرم | |
0.42 میلیگرم | |
2 میلیگرم | |
4 میلیگرم | |
52 میلیگرم | |
4 میلیگرم | |
0.22 میلیگرم |
تولید سنتی عسل
در تولید این ماده به روش سنتی، زنبور شهد را از گلها جمع آوری میکند و به کندو میآورد. این کندوها میتوانند کندوهای زنبورهای وحشی در طبیعت باشند یا کندوهای اهلی که در فضای باز مزرعه قرار داده میشوند. هر کندو به طور متوسط سالانه 29 کیلوگرم عسل تولید میکند. برای برداشتن آن از کندوها معمولاً از دود استفاده میشود تا زنبورها خارج شوند. اگر کندو در مزرعه قرار داشته باشد، شانههای کندو را بیرون میآورند و با استفاده از دستگاهی عسل آن را جدا میکنند. گاهی نیز عسل را با خود شانه یا همان مومها مورد استفاده قرار میدهند اما معمولاً این ماده بعد از استخراج فیلتر میشود تا موم یا مواد اضافی آن پاک شود.
عسل طبیعی در کندوهای چوبی به وجود میآید. مکان کندوها نیز باید در کوهستان یا باغ و مزرعههایی باشد که از آلودگیهای محیطی دور هستند. برای تولید عسل ارگانیک لازم است که کندوها 5 کلیومتر با مکانهایی که سم پاشی شدهاند فاصله داشته باشند.
تولید صنعتی عسل
عسل صنعتی و مصنوعی معمولاً به دو روش به دست میآید. در روش اول، شکر را با آب حل میکنند تا شربتی غلیظ به دست آید. سپس آن را حرارت میدهند و مواد شیمیایی و رنگی به آن اضافه میکنند تا شبیه عسل شود. در روش دیگر تولید صنعتی، ظرفی را که در آن شربت آب و شکر وجود دارد، جلوی کندو میگذارند تا زنبور به جای گل و گیاه از این ماده تغذیه کند. بنابراین زنبور، این محصول را با همین شربت تولید میکند. به این روش، روش تغذیهای نیز میگویند و با این که کاملاً طبیعی نیست اما برخی از خواص عسل را دارد زیرا زنبور فعالیت آنزیمی برای تهیه آن انجام داده است.
بعضی از زنبور داران برای بالا بردن سرعت تولید محصول خود از موم مصنوعی که با پارافین درست شده است، استفاده میکنند و آن را در کندو قرار میدهند. با این کار زنبور نیازی به لانه سازی با موم طبیعی ندارد و در نتیجه میتواند محصول بیشتری تولید کند اما پارافین به کار رفته در تولید موم مصنوعی برای بدن انسان بسیار مضر است. همچنین بسیاری از افراد از آنتی بیوتیکها یا داروهای شیمیایی برای پرورش زنبور و مبارزه با آفتها استفاده میکنند.
خصوصیات عسل طبیعی و مصنوعی
تنها در آزمایشگاههای مواد غذایی میتوان طبیعی یا مصنوعی بودن این ماده را به صورت دقیق و قطعی تشخیص داد. با این حال میتوانید با استفاده از روشی که در ادامه گفته میشود نوع مصنوعی و طبیعی آن را تشخیص دهید. کمی از آن را داخل مقداری آب سرد بریزید. اگر حل نشد و ته نشین شد طبیعی است اما اگر در آب به صورت رشتههایی در آمد و ناپدید شد، نشان دهنده مصنوعی بودن است.
انواع کیفیت عسل
حدود 320 نوع مختلف از این محصول وجود دارد که از نظر رنگ، بو و طعم متفاوت هستند. ترکیب و نوع آن، به نوع تغذیه زنبور و نوع گلهای مورد استفاده، بستگی دارد. میزان آب در آنها، نیز به میزان رطوبت و شرایط اقلیمی منطقه وابسته است. در مناطقی که میزان رطوبت هوا بیشتر باشد، مقدار آب عسل بالاتر است. درصد آب موجود در آن با توجه به شرایط آب و هوایی میتواند تا 25 درصد تغییر کند.
رنگ آن بر اساس منبع اصلی شهد از روشن تا سیاه متفاوت است اما آنها هیچ تفاوتی از نظر کیفیت با هم ندارند با این حال عسلهای تیره املاح معدنی بیشتری دارند. همچنین این محصول را بر اساس نوع گیاه منبع، منطقه تولید شده و فصل تولید شده دسته بندی میکنند.
استفاده بهینه از خواص عسل
متوجه شدیم که عسل در بازار به دو صورت طبیعی و صنعتی وجود دارد. البته امروزه نوع صنعتی آن به دلیل افزایش جمعیت و صنعتی شدن جوامع بیشتر توزیع میشود. عسل صنعتی نیز همانطور که اشاره شده بعضی از خواص عسل را دارد. البته تا حد ممکن بهتر است از عسل طبیعی استفاده شود اما در بعضی از مواقع دسترسی به چنین محصولی مشکل است. برای استفاده بهینهتر از محصولهای موجود در بازار به نکات زیر توجه کنید.
اول از همه باید بدانید که این ماده پس از مدتی خود به خود شکرک میزند که این فرآیندی طبیعی است و تأثیری بر روی خاصیتها و ساختار شیمیایی این ماده نمیگذارد. برای از بین بردن شکرک میتوان از مقداری آب گرم استفاده کرد اما در نظر داشته باشید که اگر به این ماده دمایی بیشتر از 40 درجه سلسیوس برسد، مواد بیولوژیکی فعال آن از بین میرود.
بهتر است این محصول به صورت تازه مصرف شود. عسلهای صنعتی در صورت نگه داری طولانی مدت اثرات منفی بر سلامتی میگذارند. همچنین حتما محصول را در ظروف شیشهای نگهداری کنید زیرا خاصیت اسیدی آن میتواند مواد پلاستیکی را به مرور زمان در خود حل کند.
استفاده از مکمل
استفاده از مکملهایی است که ارزش غذایی آنها برابر با ارزش غذایی عسل باشد میتواند یکی از راههای جایگزین و مناسب در صورت نبود عسل طبیعی و جلوگیری از مضرات احتمالی یا خلاءهای عسل صنعتی باشد. مکملی که به صورت طبیعی تهیه شده باشد، مواد معدنی و ویتامینهای عسل را در خود دارد. یکی از این مکملها سوپر فود NBS است که از غلات تهیه شده و بسیاری از ریز مغذیهای مفید برای بدن را در ترکیب خود دارد.
جمعبندی
عسل ماده طبیعی فساد ناپذیری است که بشر از دیرباز با آن آشنا بوده است. ارزش غذایی عسل از کسی پوشیده نیست زیرا خواص عسل کاملاً به اثبات رسیده و در بین مردم مشهود است. این ماده محبوب ابتدا به صورت طبیعی تهیه میشد. بعد از درست شدن شکر به دست بشر، تولید صنعتی این ماده نیز آغاز شد. با این روش زنبورداران به تولید بیشتری دست پیدا کردند اما خواص عسل مصنوعی نسبت به عسل طبیعی کمتر بود. امروزه به دلیل افزایش جمعیت و زیاد بودن تقاضا برای خرید این ماده ناچار به استفاده از عسلهای مصنوعی هستیم. با به کار گیری روشهایی مثل مصرف مکمل و نگه داری صحیح این ماده میتوان از مزیتهای آن به صورت بهینه استفاده کرد.
دیدگاهی ثبت نشده است
لطفاً پیش از ارسال نظر، خلاصه قوانین زیر را مطالعه کنید: